Blask arcydzieł - księga czwarta. Gwiazdy i meteory

Czwarta księga serii „Blask Arcydzieł” zawiera eseje prof. Jerzego Paszka publikowane w latach 2023-2025 w miesięczniku „Śląsk” (z wyjątkiem dwu tekstów z roku 2015 i 2026). Tom podzielono na trzy części  „Kontynuacje”, „Inkorporacje” i „Autoprezentacje”. W części pierwszej autor rozszerza swoje charakterystyki Pana Tadeusza i Lalki, sygnalizuje odkrycie rękopisu Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu Juliusza Słowackiego, przypomina nowele i powieści Stefana Żeromskiego (porównując naturalizm Ludzi bezdomnych z reportażowym realizmem Ziemi obiecanej Władysława S. Reymonta), sprawdza, jak na tle pierwszego przekładu wygląda drugie tłumaczenie Ulissesa Jamesa Joyce’a, analizuje przekład poezji Wisławy Szymborskiej na język angielski, daje zarys dorobku polonisty Marka Piechoty, zajmuje się „antykryminałem” lub „kryminałem lingwistycznym” Krzysztofa Bartnickiego (Zespół Odepa).

W części drugiej tegoż tomu znajdziemy nazwiska poetów, dramaturgów i powieściopisarzy, o których w trzech księgach „Blasku Arcydzieł” szerzej nie mówiono. Są to: Norwid, Wyspiański, Przybyszewski, Witkacy, Pawlikowska-Jasnorzewska. Doszły tu jeszcze sylwetki zmarłych, ale znanych prof. Paszkowi polonistów: Markiewicza, Sławińskiego, Makowieckiego, Adamczyka i Ziejki.

W następnej części przedstawia autor swoją bibliotekę (a w niej pokaźny zbiór słowników), koleje kariery naukowej, zmarłych kolegów z Uniwersytetu Śląskiego, a także bogactwo materiałów zawartych w kolejnych „Rocznikach Literackich”; pisze też o dedykowanych polonistom księgach jubileuszowych. Podsumowaniem i tomu, i poprzednich woluminów, jest esej o arcydziełach, bestsellerach i czytadłach w wiekach XIX-XXI. W aneksie mowa jest o rzadkich wyrazach w literaturze i krzyżówkach szaradzistów. Dowodem jest tu m.in. prezentowana na okładce plansza, zwierająca układ dość tajemniczych słów i słówek (od chrzeptów, oń i oż, aż po zadosyćuczyńmyż i źreb).